وقتی کسبوکاری توسط چند نفر راهاندازی میشود بعد از رشد آن، ممکن است مسائلی مانند حدود اختیارات و مشارکت هر فرد، مالکیت سهمها یا حتی خروج یکی از بنیانگذاران مسالهساز شود.
قرارداد بنیان گذاران که به آن قرارداد هم بنیان گذاران هم گفته میشود، دقیقا برای روشن کردن همین مسائل تنظیم میشود. بنابراین توصیه میشود قبل از تنظیم یا امضای قرارداد مشخص شود قرارداد هم بنیان گذاران چیست، چه موضوعاتی را پوشش میدهد، چه مبنای حقوقی دارد و…
در ادامه، قرارداد بنیانگذاران، کاربرد آن و مهمترین نکات حقوقی این قرارداد را بررسی میکنیم.
قرارداد هم بنیان گذاران چیست؟
قرارداد هم بنیان گذاران توافقی است که میان افرادی که در راهاندازی و شکلگیری یک کسبوکار با یکدیگر همکاری میکنند تنظیم میشود تا چارچوب روابط بین آنها از ابتدا مشخص باشد.
در این قرارداد درباره مواردی مثل نقش و مسئولیت هر بنیان گذار، میزان آورده و سهم هر یک از افراد، نحوه تصمیمگیری، حدود اختیارات و شرایط ادامه یا پایان همکاری توافق میشود.
برای درک بهتر این قرارداد، بد نیست تفاوت بنیانگذار و همبنیانگذار را هم بدانیم. به فردی که کسبوکاری را راهاندازی میکند، بنیانگذار یا فاندر (Founder) گفته میشود. اگر چند نفر در شکلگیری و راهاندازی یک کسبوکار نقش داشته باشند، به آنها همبنیانگذار یا کوفاندر (Co-founder) گفته میشود.
قرارداد هم بنیان گذاران فقط درصد سهم کوفاندرها را مشخص نمیکند. ممکن است دو نفر سهم مشخصی در کسبوکار داشته باشند، اما درباره مواردی مثل اختیارات تصمیمگیری، میزان فعالیت و سایر مسائل مربوط به همکاری توافق مشخصی نداشته باشند. در این حالت، قرارداد بنیان گذاران کمک میکند این موضوعات پیش از ایجاد اختلاف، تا حد امکان روشن و مکتوب شوند.
برای این توافق از عنوانهایی مانند قرارداد هم بنیان گذاری، توافق بنیان گذاران و تفاهم نامه بنیان گذاران نیز استفاده میشود.
مبنای حقوقی قرارداد هم بنیان گذاران چیست؟
در قوانین ایران، قرارداد مستقلی با عنوان «قرارداد هم بنیان گذاران» نداریم و مقررات اختصاصی مشخصی نیز با همین عنوان برای آن وجود ندارد.
با این حال، این موضوع به این معنا نیست که بنیانگذاران نمیتوانند درباره نحوه همکاری و روابط میان خود قرارداد تنظیم کنند.
ماده ۱۰ قانون مدنی یکی از مبانی مهم برای این توافق است. براساس این ماده اگر توافقهای خصوصی بین اشخاص، مخالف صریح قانون نباشند، معتبر هستند.
بنابراین بنیان گذاران کسبوکار هم میتوانند درباره موضوعاتی مثل سرمایه یا آورده، تعهدات، حدود اختیارات و سایر شرایط همکاری میان خود توافق کنند.
البته صرف توافق طرفین برای معتبر بودن هر شرطی کافی نیست و قرارداد باید قواعد عمومی قراردادها را نیز رعایت کند.
ماده ۱۹۰ قانون مدنی قصد و رضای طرفین، اهلیت آنها، معین بودن موضوع و مشروعیت جهت معامله را از شرایط اساسی صحت معامله میداند.
همچنین طبق ماده ۲۱۹ قانون مدنی، قراردادی که مطابق قانون منعقد شده باشد برای طرفین لازمالاتباع است، مگر اینکه با رضایت طرفین اقاله شود یا به علت قانونی فسخ شود.
قرارداد هم بنیان گذاران با اساسنامه، شرکتنامه و سایر اسناد ثبتی شرکت یکسان نیست.
وقتی فعالیت بنیان گذاران در قالب یک شرکت انجام میشود، بعضی موضوعات علاوه بر اینکه مورد توافق بنیان گذاران هستند، تابع مقررات مربوط به نوع شرکت و اسناد آن نیز خواهند بود.
به همین دلیل، صرف درج یک شرط در قرارداد بنیان گذاران، باعث نمیشود مقررات الزامی مربوط به شرکت نادیده گرفته شود.
مهمترین بندهای قرارداد بنیانگذاران چیست؟
تعهدات و مسئولیتهای هم بنیان گذاران چیست؟
یکی از مهمترین کاربردهای قرارداد بنیانگذاری این است که نقش هر بنیان گذار در کسبوکار و تعهدات او را مشخص کند.
اینکه در قرارداد عنوانهایی مانند مدیرعامل، مدیر بازاریابی و… نوشته شود، کافی نیست و باید وظایف و حدود مسئولیت هر فرد مشخص باشد.
بهتر است در قرارداد، مواردی مانند حدود اختیارات، میزان یا نحوه مشارکت، حوزه مسئولیت، میزان دسترسی به اطلاعات، گزارشدهی، منابع کسبوکار و تعهدات مرتبط با وظایف روشن باشد.
همچنین باید در قرارداد مشخص شود که اگر یکی از بنیان گذاران به تعهدات و وظایف خود عمل نکند، چه سازوکاری برای برخورد با این وضعیت وجود دارد.
سهم بیشتر در کسبوکار لزوما به معنای اختیارات یا مسئولیتهای اجرایی بیشتر نیست و این موارد باید با توجه به توافق بنیان گذاران و ساختار حقوقی کسبوکار مشخص شوند.
سهم و آورده هم بنیان گذاران چگونه تعیین میشود؟
توصیه میشود در قرارداد حتما مشخص شود که هر بنیان گذار چه آوردهای وارد کسبوکار کرده است. آورده هم الزاما پول نقد نیست و میتواند شامل دارایی، تجهیزات یا حقوق و امکانات مختلف باشد.
درصد سهم بنیان گذاران فرمول ثابت و عمومی ندارد و اینکه سهم هر فرد چقدر باشد، به توافق طرفین و شرایط کسبوکار بستگی دارد. در تعیین سهم میتوان عواملی مثل نوع و میزان آورده، مسئولیتها، نقش و میزان مشارکت افراد و توافق میان بنیان گذاران را در نظر گرفت؛ اما نمیتوان از این عوامل یک فرمول حقوقی ثابت برای تقسیم سهم ارائه کرد.
همچنین سهم بیشتر لزوما به معنای اختیار مدیریتی یا مسئولیت اجرایی بیشتر نیست و این موضوعات باید متناسب با توافق طرفین و ساختار حقوقی کسبوکار مشخص شوند.
اگر کسبوکار در قالب یک شرکت فعالیت میکند، باید توجه داشت که توافق بنیان گذاران درباره سهم، لزوما بهتنهایی به معنای انتقال یا ثبت قانونی سهام یا سهمالشرکه نیست. بسته به نوع شرکت، تغییر یا انتقال مالکیت ممکن است تابع مقررات و تشریفات مربوط به همان شرکت باشد.
نحوه برخورداری از سود را هم نمیتوان در همه کسبوکارها صرفا براساس درصدی که در قرارداد بنیان گذاران نوشته شده تعیین کرد. اگر شرکت تشکیل شده باشد، ساختار شرکت و مقررات مربوط به آن نیز اهمیت دارند.
اگر یکی از بنیان گذاران هزینهای را شخصا برای کسبوکار پرداخت میکند، بهتر است وضعیت این هزینهها نیز مشخص شود؛ برای مثال، روشن باشد که مبلغ پرداختشده باید بازپرداخت شود یا بهعنوان بخشی از آورده فرد در نظر گرفته میشود.
ورود و خروج هم بنیان گذاران چگونه تعیین میشود؟
بهتر است قرارداد هم بنیان گذاران از ابتدا مشخص کند که اگر فرد جدیدی به عنوان بنیان گذار به مجموعه اضافه شود، تعهدات و وضعیت سهم او و به طور کل شرایط به چه شکلی پیش خواهد رفت.
همچنین خروج بنیان گذاران هم باید پیشبینی شود، چون خروج یک فرد مساوی با توقف فعالیتش نیست و موضوعاتی مثل سهم، تعهدات باقی مانده، دسترسیها، اطلاعات محرمانه مطرح است.
۷ نکته مهم در قرارداد بنیانگذاران
۱. سهم با اختیار یکی نیست: درصد سهم هر بنیان گذار لزوما تعیینکننده میزان اختیار او در همه تصمیمها نیست و حدود اختیار باید جداگانه در قرارداد تعیین شوند.
- توافقهای شفاهی را مکتوب کنید: اگر درباره موضوعاتی مثل میزان فعالیت، تامین هزینهها و… توافقی دارید، بهتر است صرفا به توافق شفاهی اکتفا نکنید و موارد مهم را در قرارداد مشخص کنید.
- برای تصمیمهای مهم سازوکار مشخصی داشته باشید: بهتر است معلوم باشد چه تصمیمهایی نیاز به موافقت همه یا تعدادی از بنیان گذاران دارند و در صورت اختلاف در تصمیمگیری چه اتفاقی میافتد.
- تغییر شرایط همکاری را در نظر بگیرید: از آنجایی که نقش، میزان فعالیت یا شرایط کسبوکار ممکن است در طول زمان تغییر کند، بهتر است نحوه اصلاح یا بهروزرسانی توافقات نیز مشخص باشد.
- هزینههای پرداختشده توسط بنیان گذاران را ثبت کنید: اگر یکی از افراد از منابع شخصی خود برای کسبوکار هزینه میکند، مشخص کنید این مبلغ چگونه محاسبه و تعیین تکلیف میشود.
- قرارداد را با ساختار حقوقی کسبوکار هماهنگ کنید: اگر شرکت تاسیس شده است، مفاد قرارداد بنیان گذاران باید با نوع شرکت، اسناد شرکتی و مقررات مربوط هماهنگ باشد.
- قرارداد را متناسب با شرایط واقعی تیم تنظیم کنید: تعداد بنیان گذاران، نوع فعالیت، آوردهها، نقش افراد و نحوه اداره کسبوکار در هر تیم متفاوت است. به همین دلیل بهتر است قرارداد متناسب با شرایط تنظیم شود.
مهمترین ریسکها و اشتباهات قرارداد بنیان گذاران چیست؟
تنظیم قرارداد بنیان گذاران اختصاصی با هوش مصنوعی آداد
اگر به قرارداد هم بنیان گذاران اختصاصی نیاز دارید، میتوانید از هوش مصنوعی آداد استفاده کنید.
آداد اطلاعات مربوط به بنیان گذاران و شرایط همکاری، مانند آورده و سهم، نقشها و تعهدات، نحوه تصمیمگیری و سایر جزئیات توافق را از شما دریافت میکند و براساس اطلاعات ارائهشده، پیشنویس قرارداد را متناسب با شرایط همکاری آماده میکند.
به این ترتیب، بهجای استفاده از یک نمونه قرارداد ثابت، پیشنویسی متناسب با اطلاعات و توافقهای خودتان در اختیار دارید.
متن قرارداد قابل ویرایش است و میتوانید پیش از نهاییکردن آن، پیشنویس را بازبینی کنید یا برای بررسی در اختیار وکیل یا مشاور حقوقی قرار دهید.
جمعبندی
شروع یک کسبوکار با چند بنیان گذار فقط به این خلاصه نمیشود که هر فرد چند درصد سهم داشته باشد. نقش و مسئولیت هر فرد، میزان آورده، حدود اختیارات، نحوه تصمیمگیری و حتی شرایط ورود یا خروج بنیان گذاران هم از موضوعاتی هستند که اگر از ابتدا مشخص نباشند، ممکن است در ادامه همکاری باعث اختلاف شوند.
قرارداد بنیان گذاران کمک میکند این توافقها از همان ابتدا روشن و مکتوب شوند. البته شرایط همه کسبوکارها یکسان نیست و اگر فعالیت در قالب شرکت انجام میشود، باید ساختار و مقررات مربوط به آن شرکت هم در نظر گرفته شود. به همین دلیل، بهتر است قرارداد براساس شرایط واقعی همکاری بنیان گذاران تنظیم شود، نه صرفا براساس یک نمونه ثابت و عمومی.
سوالات متداول درباره قرارداد بنیانگذاران
آیا قرارداد بنیانگذاران در ایران اعتبار قانونی دارد؟
بله. این قرارداد در چارچوب قواعد عمومی قراردادها و با رعایت قوانین مربوط میتواند معتبر و قابل استناد باشد.
آیا قرارداد بنیانگذاران همان اساسنامه شرکت است؟
خیر. قرارداد بنیانگذاران توافق میان بنیانگذاران است، اما اساسنامه یکی از اسناد شرکت و مربوط به ساختار و نحوه اداره آن است.
آیا سهم همبنیانگذاران باید برابر باشد؟
خیر. برای سهم بنیانگذاران درصد ثابتی وجود ندارد و میزان آن براساس شرایط کسبوکار و توافق طرفین مشخص میشود.
آیا با خروج یک بنیانگذار، سهم او به سایر بنیانگذاران منتقل میشود؟
لزوما خیر. وضعیت سهم فرد خارجشده به توافقات، ساختار شرکت و مقررات مربوط به انتقال سهام یا سهمالشرکه بستگی دارد.
قرارداد بنیانگذاران را چه زمانی بهتر است تنظیم کنیم؟
بهتر است توافقهای اصلی بنیانگذاران از ابتدای همکاری و پیش از ایجاد اختلاف درباره موضوعات مهم، بهصورت روشن و مکتوب مشخص شوند.
دیدگاهها
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است. نخستین دیدگاه را شما بنویسید.